Ներկայացնում է Hasbro մանկական հիվանդանոցի մանկական քնի խանգարումների կլինիկայի տնօրեն Ջուդիթ Ա. Օուենսը։

Նախ՝ ծանոթացեք այս թեմայով նախորդ հոդվածին։

Երեխայի իմունային համակարգի զարգացմանն առաջին հերթին նպաստում է բազմազան ու հավասարակշռված սննդակարգը, ոչ թե որևէ «հրաշք» մթերք։

Միրգը, բանջարեղենը, հացահատիկը, լոբազգիները, ձուն, միսը, ձուկը և կաթնամթերքը երեխային ապահովում են աճի և զարգացման համար անհրաժեշտ սննդանյութերով։

Ի՞նչ ներառել երեխայի սննդակարգում

Միրգ և բանջարեղեն

Փորձեք ամեն օր առաջարկել տարբեր գույնի և տեսակի միրգ ու բանջարեղեն։ Դրանք վիտամինների, հանքանյութերի և բջջանյութի կարևոր աղբյուր են։ Ավելի լավ է երեխային տալ ամբողջական միրգ, ոչ թե քամած հյութը։

Հացահատիկ և լոբազգիներ

Վարսակը, հնդկաձավարը, ամբողջական հացահատիկը, ոսպը, լոբին և սիսեռն ապահովում են էներգիա, բջջանյութ և մի շարք կարևոր սննդանյութեր։ 

Սպիտակուցով հարուստ մթերք

Ձուն, միսը, ձուկը, թռչնամիսը, լոբազգիներն ու այլ սպիտակուցային մթերքներ կարևոր են երեխայի աճի և զարգացման համար։ Բազմազան սննդակարգը նաև օգնում է ստանալ անհրաժեշտ երկաթ, ցինկ և այլ միկրոտարրեր։ 

Կաթ և կաթնամթերք

Կաթը, մածունը և կաթնամթերքի մյուս տեսակները երեխայի սննդակարգի կարևոր բաղկացուցիչ են։ Ապահովում են սպիտակուց ու կալցիում։ Կարևոր է ընտրել երեխայի տարիքին համապատասխան տարբերակներ և խուսափել ավելացված շաքարով արտադրանքից։

Իսկ վիտամիննե՞րը

Եթե երեխան բազմազան է սնվում և առողջ է, սովորաբար լրացուցիչ վիտամինների կամ հանքանյութերի կարիք չունի։ Հավելումները կարող են անհրաժեշտ լինել, եթե սննդակարգը շատ սահմանափակ է, որևէ սննդանյութ պակասում է կամ երեխայի առողջական վիճակը բավարար չէ։ Ուստի վիտամինային հավելումները պարզապես «իմունիտետը բարձրացնելու» նպատակով երեխային տալ խորհուրդ չի տրվում։ Որոշ վիտամինների չափից մեծ քանակը կարող է նույնիսկ վնասակար լինել։

Միայն սնունդը չէ, որ կարևոր է

Երեխայի առողջ իմունային համակարգին նպաստում են ոչ միայն սննդակարգը, այլև բավարար քունը, ֆիզիկական ակտիվությունը և պատվաստումները։

Առողջ սնունդն ու քունը օգնում են օրգանիզմին բնականոն գործել, իսկ պատվաստումները իմունային համակարգին սովորեցնում են ճանաչել և պայքարել կոնկրետ վարակների դեմ։ 

Կարևոր է․ չկա որևէ մթերք, որը կարող է երաշխավորել, որ երեխան չի հիվանդանա։ Պարզապես երեխային պետք է ապահովել բազմազան և լիարժեք սննդով, որպեսզի օրգանիզմը ստանա անհրաժեշտ սննդանյութերը և կարողանա բնականոն գործել։

Աղբյուրներ` Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն, ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոններ 

Պե՞տք է մաքրել երեխայի լնդերը մինչև ատամների ծկթելը

Այո՛։ Նույնիսկ եթե երեխան դեռ ատամ չունի, ցանկալի է պարբերաբար մաքրել նրա լնդերը։

Օգտագործեք մաքուր, փափուկ և խոնավ կտոր կամ թանզիֆ։ Այն փաթաթեք մատին և շատ նրբորեն մաքրեք երեխայի լնդերը։ Այս փուլում ատամի մածուկի կարիք չկա։

Այս սովորությունը նաև օգնում է, որ երեխան հետագայում ավելի հեշտ ընդունի ատամները խոզանակով մաքրելու գործընթացը։

Ինչպե՞ս մաքրել առաջին ատամները

Առաջին ատամները սովորաբար սկսում են ծկթել մոտ 6 ամսականից, թեև յուրաքանչյուր երեխայի դեպքում ժամկետը կարող է տարբեր լինել։

Առաջին ատամի հայտնվելուն պես կարելի է օգտագործել մանկական փոքր գլխիկով և շատ փափուկ խոզանակ։

Ատամները մաքրեք օրական 2 անգամ՝ առավոտյան և քնելուց առաջ։ Մաքրեք յուրաքանչյուր ատամի թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին մակերեսը։ Հնարավորության դեպքում կարելի է նրբորեն մաքրել նաև լեզուն։

Երբ խոզանակի մազիկները մաշվում կամ ծռվում են, այն փոխարինեք նորով։

Որքա՞ն ատամի մածուկ օգտագործել

Առաջին ատամից սկսած՝ մասնագետները խորհուրդ են տալիս օգտագործել ֆտոր պարունակող ատամի մածուկ, բայց շատ փոքր քանակությամբ՝ մոտավորապես բրնձի հատիկի չափով։

Այս քանակը բավարար է ատամները պաշտպանելու համար և նվազեցնում է երեխայի՝ չափազանց շատ ֆտոր կուլ տալու հավանականությունը։

Ինչո՞ւ է ֆտորը կարևոր

Ֆտորն ամրացնում է ատամի էմալը և օգնում պաշտպանել այն կարիեսից։

Երեխան ֆտոր կարող է ստանալ ատամի մածուկից, խմելու ջրից, ինչպես նաև ատամնաբույժի կողմից կիրառվող ֆտորային պաշտպանիչ նյութերից։

Միաժամանակ, ֆտորի չափազանց մեծ քանակը ցանկալի չէ, ուստի հավելումներ պետք է տալ միայն մանկաբույժի կամ ատամնաբույժի խորհրդով։

Ե՞րբ առաջին անգամ այցելել ատամնաբույժի

Խորհուրդ է տրվում երեխային ատամնաբույժի մոտ տանել առաջին ատամի հայտնվելուց հետո վեց ամսվա ընթացքում, բայց ոչ ուշ, քան մեկ տարեկանում։

Առաջին այցի նպատակն առավելապես կանխարգելումն է․ բժիշկը գնահատում է ատամների և լնդերի վիճակը, խորհուրդ տալիս ճիշտ խնամքի և սննդի վերաբերյալ ու անհրաժեշտության դեպքում կիրառում ֆտորային պաշտպանություն։

Ո՞ր սնունդն է մեծացնում կարիեսի վտանգը

Կարիեսի առաջացմանը նպաստում են ոչ միայն քաղցրավենիքն ու ատամների վրա երկար ժամանակ մնացող շաքարը, այլև օսլան, որը նույնպես կարող է նպաստել բակտերիաների բազմացմանը։

Ռիսկը կարող են մեծացնել քաղցր միրգն ու չիրը, հյութը, հացը, կրեկերը, մակարոնեղենը և օսլայով հարուստ այլ մթերքները։

Մի՛ քնեցրեք երեխային շշով

Երեխային մի՛ պառկեցրեք քնելու կաթով, կաթնախառնուրդով, հյութով կամ քաղցր ըմպելիքով լի շշով։

Եթե հեղուկը երկար ժամանակ մնում է ատամների շուրջ, բերանի բակտերիաներն օգտագործում են դրա մեջ եղած շաքարը, և կարիեսի վտանգը մեծանում է։

Ամենակարևորը

Երեխայի բերանի խոռոչի խնամքը սկսվում է ոչ թե առաջին ատամից, այլ դրանից առաջ։ Մաքուր լնդերը, օրական երկու անգամ ատամների խոզանակումը, փոքր քանակությամբ ֆտոր պարունակող մածուկը, առողջ սնունդն ու ժամանակին ատամնաբույժի այցելությունն օգնում են կանխել վաղ մանկական կարիեսը և ձևավորել առողջ սովորություններ ամբողջ կյանքի համար։

Աղբյուրը՝ Babycenter.com