Սպինա բիֆիդա․ ի՞նչ խնդիր է սա և ինչու՞ է ծագում փոքրիկի մոտ

0-3ամիս

«Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է մանկական օրթոպեդ Հռիփսիմե Ավետիսյանի հետ։ 

Սպինա բիֆիդան բնածին անոմալիա է, որի ժամանակ դիտվում է ողնուղեղային խողովակի թերի ձևավորում և զարգացում։ Առանձնացվում է տվյալ խնդրի երկու հիմնական տեսակ՝ «Սպինա բիֆիդա օկուլտա» և «Սպինա բիֆիդա ապերտա»։ Օկուլտան համեմատաբար թեթև տիպն է, որի դեպքում ողնուղեղը չի ունենում «շփում» արտաքին աշխարհի հետ, փակ է ու նյարդային վնասումները քիչ են։ Ապերտայի պարագայում ողնուղեղը բաց է։ Նման ողնաշարային խնդիրների ժամանակ ողնուղեղի հետին շերտերը չեն միանում և չեն կազմում ամբողջություն։ Երևույթը ծագում է հղիության 17-30-րդ օրերի ընթացքում։  Մինչև հղիության 12-րդ շաբաթը համարվում է ճգնաժամային շրջան։ Գրագետ սոնոգրաֆիստը կարող է հղիության վաղ փուլերում  նկատել դա, որի շնորհիվ հնարավոր կլինի կազմակերպել հղիության ճիշտ վերահսկումը։ Որոշ երկրներում անգամ ներարգանդային վիրահատություն է կատարվում՝ խնդրի վերացման նպատակով, ինչը երեխային գրեթե ազատում է հետագա բարդություններից։ 

 

Սպինա բիֆիդայի զարգացման հիմքում ընկած պատճառները

 

Պատճառներից առաջինը ֆոլաթթվի դեֆիցիտն է մինչև հղիության 12-րդ շաբաթը։ Այս իսկ պատճառով պետք է կատարվի հղիության լիարժեք պլանավորում՝ հանձնել անալիզներ ու հղիությունից առաջ պրոֆիլատիկ ձևով ընդունել 0,4 մգ ֆոլաթթու։ Եթե ընտանիքում  կա երեխա «Սպինա բիֆիդայով», ապա պետք է օգտագործել 4 մգ։ Հիվանդության զարգացմանը նպաստող ուրիշ արտաքին գործոններ են մայրիկի շաքարային դիաբետը, գերքաշը կամ որոշ դեղերի օգտագործումը, քրոմոսոմային անոմալիաները։ 

 

 

Լրացուցիչ խնդիրներ, որոնց կարող է բախվել փոքրիկը

 

Բարդությունները կախված են անոմալիայի տիպից, և թե ողնուղեղային որ մակարդակում է այն տեղակայված։ Ապացուցված է, որ նմանատիպ ախտորոշում ունեցող երեխաների 71 %-ը շարունակում է ապրել 1 տարեկանից հետո։ Ցավոք, ծանր դեպքերում մինչև 1 տարեկանը  բալիկները չեն դիմանում։ Փոքրիկների մոտ կարող ենլինել կյանքի հետ անհամատեղելի խնդիրներ՝  թոքային էմբոլիա, երիկամային անբավարարություն, հիդրոցեֆալիա։ Բարդության աստիճանից կախված՝ բալիկը կարիք է ունենալու բազմաթիվ վիրահատությունների՝ թե՛ ողնուղեղային շերտերի վերականգնման, թե՛ հիդրոցեֆալիայի դեպքում՝ շունտավորման։  Այս խնդրով ծնված փոքրիկների 48 %-ի մոտ դիտվում է նեյրոգեն միզապարկ, ուստի կարող են առաջ գալ միզուղիների բորբոքային պրոցեսներ։  Այսինքն՝ խնդիրը ողնաշարի այնպիսի մակարդակում է, որ միզապարկի և աղիների որոշակի նյարդավորումը բացակայում է, արտահայտվում են միզակապություն, անմիզապահություն, կղազատման խանգարումներ, որոնք էլ հանգեցնում են ինֆեկցմանը։ Հաճախ հանդիպում են օրթոպեդիկ խնդիրներ։ Այս հիվանդության պատճառով առաջանում են ծուռթաթություն, բնածին սկոլիոզներ, ոտնաթաթի այլ դեֆորմացիաներ, բավականին մեծ տարբերություն վերջույթների միջև։

  

Ո՞ր մասնագետի/ մասնագետների օգնությանը պետք է դիմի ծնողը

 

Երեխայի կյանքի որակը լավացնելու համար հարկավոր են զննումներ, հսկողություն և վիրահատական բուժման  պլանի մշակում՝ ըստ անհրաժեշտության։ Սկզբնական շրջանում ծնողը կարող է դիմել նեյրովիրաբույժի, օրթոպեդի։ Երեխային անհրաժեշտ է ռեաբիլիտոլոգի մշտական հսկողություն, ցանկալի է՝ ծնողը տիրապետի ռեբիլիտացիոն բուժման պլանին ու տանն ինքնուրույն կատարի ֆիզիոթերապևտիկ վարժություններ։ Եթե հարկ լինի, երեխային տանում են նաև ուրոլոգի և էնդոկրինոլոգի մոտ։