Երեխայի լացը, բարկությունն ու հիստերիան միշտ չէ, որ «երես առնելու» նշան են։ Հատկապես փոքր տարիքում երեխաները դեռ սովորում են հասկանալ և կառավարել իրենց հույզերը, իսկ մեծահասակի օգնությունը նրանց համար կարևոր է։
Միևնույն ժամանակ, հստակ սահմաններն ու հետևողականությունը օգնում են երեխային հասկանալ՝ ինչն է թույլատրելի, իսկ ինչը՝ ոչ։
1. Լացի պատճառով մի՛ փոխեք սահմանը
Եթե ինչ-որ բան չեք թույլատրում, փորձեք չփոխել որոշումը միայն այն պատճառով, որ երեխան լաց է լինում։ Հանգիստ կրկնեք սահմանը և ընդունեք նրա զգացմունքը․ «Գիտեմ, որ շատ ես ուզում, բայց հիմա չենք վերցնելու»։ Հետևողականությունը կարևոր է, քանի որ եթե երեխան սովորի, որ ուժեղ լացից հետո կանոնը փոխվում է, նման վարքը կարող է կրկնվել։
2. Հիստերիայի պահին երկար մի՛ բացատրեք
Երբ երեխան ուժգին հույզերի մեջ է, երկար բացատրությունները սովորաբար արդյունավետ չեն։ Մնացեք հանգիստ, ապահովեք նրա անվտանգությունը և տվեք ժամանակ՝ հանդարտվելու համար։ Հետո արդեն կարող եք խոսել տեղի ունեցածի մասին։
3. Սահման դրեք, բայց մի պատժեք երեխայի զգացմունքների համար
Երեխան իրավունք ունի բարկանալու, տխրելու կամ հիասթափվելու։ Կարելի է ընդունել զգացմունքը՝ միաժամանակ ցույց տալով սահմանները։ «Դու կարող ես բարկանալ, բայց չի կարելի հարվածել»։ Երեխային պետք է ցույց տալ, թե ինչ կարող է անել փոխարենը։
4. Նախապես պայմանավորվեք
Խանութ կամ որևէ նոր վայր գնալուց առաջ երեխային պարզ ասեք՝ ինչ է սպասվում։ Օրինակ՝ «Այսօր կարող ես ընտրել մեկ բան»։ Կարող եք նաև առաջարկել երկու ընդունելի տարբերակ, որպեսզի երեխան ունենա ընտրության հնարավորություն։ Փոքր ընտրությունները կարող են օգնել նվազեցնել կոնֆլիկտները։
5. Տվեք տարիքին համապատասխան պարտականություններ
Խաղից հետո խաղալիքները հավաքելը կարող է աստիճանաբար դառնալ երեխայի առօրյայի մի մասը։ Փոքր տարիքում օգնեք նրան, իսկ հետո աստիճանաբար փոխանցեք ավելի շատ պատասխանատվություն։ Գովեք կոնկրետ գործողությունը․ «Դու ինքդ հավաքեցիր խաղալիքներդ»։ Հստակ կանոնները, կանխատեսելիությունը և դրական արձագանքը օգնում են ձևավորել ցանկալի վարք։
6. Պահպանեք կայուն առօրյա
Քնի, ուտելու և խաղի մոտավոր կանխատեսելի ռեժիմը երեխային օգնում է հասկանալ՝ ինչ է հաջորդելու։ Քնելուց առաջ ձևավորեք հանգիստ օրակարգ, օրինակ՝ լոգանք, ատամների խոզանակում, գիրք կամ հեքիաթ։ Կայուն ռեժիմներն ու կանոնները երեխաներին օգնում են իրենց ավելի ապահով զգալ։
7. Ավելի շատ նկատեք լավ վարքը
Երբ երեխան հանգիստ է խնդրում, սպասում է իր հերթին, կիսվում է կամ կատարում է ձեր խնդրանքը, անպայման նկատեք դա։ որևէ արարքի համար հստակ գովեստը, գրկախառնությունը և դրական ուշադրությունը օգնում են ամրապնդել ցանկալի վարքը։
Երեխային սահմաններ պետք են, բայց սահմանները չեն հակասում ջերմությանը։ Նպատակը երեխային լռեցնելը չէ, այլ օգնել նրան աստիճանաբար սովորել կառավարել հույզերը, արտահայտել ցանկություններն ու հասկանալ սահմանները։
Աղբյուրը՝ Ամերիկյան մանկաբուժության ակադեմիա, Հարվարդի համալսարանի Երեխայի զարգացման կենտրոն
