Անառողջ սննդակարգի դերը երեխաների մոտ շաքարային դիաբետի զարգացման մեջ

Այս տագնապալի միտումը պայմանավորված է հիմնականում ժամանակակից կենսակերպով, որի առանցքային գործոններից է անառողջ սննդակարգը։ Ստորև ներկայացվում է անառողջ սննդի կառուցվածքային դերը՝ դիաբետի ռիսկի բարձրացման մեջ երեխաների շրջանում։

Սույն հոդվածում վերլուծվում են վերջին 10 տարիներին հրապարակված գիտական հետազոտությունները (PubMed, WHO, CDC)՝ կապված սննդակարգի, շաքարային դիաբետի ռիսկի գործոնների և մանկական նյութափոխանակության խանգարումների հետ։ Ներկայացվում են սննդակարգի տեսակները, շաքարային դիաբետի առաջացման մեխանիզմները և կանխարգելման հնարավոր միջոցները։

1. Անառողջ սննդակարգի բաղադրիչները

• Բարձր կալորիականությամբ, ցածր սննդանյութերով սնունդ՝ չիպսեր, ֆասթ-ֆուդ, քաղցրավենիք։

• Հագեցած ճարպեր և բարձր քանակությամբ շաքար պարունակող ըմպելիքներ։

• Ցածր մանրաթել և վիտամին պարունակող սնունդ՝ հիմնականում արդյունաբերական վերամշակում անցած մթերքներ։

2. Անառողջ սննդակարգի ազդեցությունը նյութափոխանակության վրա

• Արյան գլյուկոզայի մակարդակի կտրուկ տատանումներ։

• Ինսուլինի հանդեպ զգայունության նվազում։

• Մարմնի զանգվածի ավելացում՝ որպես ինսուլինային ռեզիստենտության հիմնական գործոն։

3. Կենսաբանական մեխանիզմներ

Անառողջ սննդակարգը խաթարում է հորմոնային հավասարակշռությունը, մեծացնում է քրոնիկ բորբոքային գործընթացների հավանականությունը, որոնք մասնակցում են ենթաստամոքսային գեղձի β-բջիջների վնասման մեջ։

4. Հոգեբանական և վարքային գործոններ

• Մարդիկ, հատկապես երեխաները, հակված են հոգեբանական սթրեսը մեղմել սննդով։

• Սննդային կախվածություն քաղցր և բարձր ճարպայնությամբ մթերքներից։

Վիճակագրություն

• Համաձայն ԱՀԿ տվյալների՝ մինչև 18 տարեկանների մոտ 2-րդ տիպի դիաբետի դեպքերը աճել են ավելի քան 30% վերջին տասնամյակում։

• Նույն ընթացքում ավելացել է երեխաների ճարպակալման մակարդակը՝ գերազանցելով 20%-ը զարգացած երկրներում։

• Դիաբետով երեխաների 60-70%-ը ունեն ոչ կանոնավոր սննդակարգ։

Այսպիսով՝ անառողջ սննդակարգը հանդիսանում է երեխաների մոտ շաքարային դիաբետի զարգացման կարևորագույն գործոններից մեկը։ Դպրոցական ծրագրերում սննդի կրթության ներառումը, ծնողների իրազեկումը և քաղաքական ծրագրերի իրականացումը (օրինակ՝ շաքարային ըմպելիքների սահմանափակում) կարևոր քայլեր են՝ երեխաների առողջ ապագայի համար։